Naar aanleiding van de Werelddag zonder tabak op 31 mei pleiten de Onafhankelijke Ziekenfondsen voor een betere toegang tot en begeleiding bij rookstop in België. Al daalt het aantal rokers geleidelijk, toch proberen nog te veel mensen alleen te stoppen, met een beperkte slaagkans. Sociale ongelijkheden blijven bovendien aanzienlijk.
Volgens de meest recente enquête van Sciensano (2023-2024) rookt 17,6% van de Belgen ouder dan 15 jaar, van wie 12,8% dagelijks. Sinds 2006 is het dagelijks tabaksgebruik sterk gedaald in alle regio’s van het land, dankzij preventiebeleid en anti-tabaksmaatregelen.
Die positieve evolutie maskeert echter enkele zorgwekkende feiten. Roken komt veel vaker voor bij mensen in een kwetsbare socio-economische situatie of met een lager opleidingsniveau. Bovendien verlopen de meeste stoppogingen nog steeds zonder begeleiding.
Vandaag gebeurt 58,8% van de stoppogingen zonder specifieke ondersteuning. Nochtans stelt de WHO dat slechts ongeveer 4% van de mensen erin om op lange termijn te stoppen zonder begeleiding. De slaagkansen stijgen sterk wanneer professionele opvolging wordt gecombineerd met nicotinevervangers als ondersteuning.
In België zijn nochtans al heel wat hulpmiddelen beschikbaar: erkende tabakologen, gedeeltelijk terugbetaalde consultaties, individuele en groepsbegeleiding, de Tabakstop-lijn, financiële tussenkomsten in bepaalde geneesmiddelen…
Maar deze ondersteuning is nog te weinig bekend en wordt te weinig gebruikt, vooral door jongeren en kwetsbare groepen.
Voor de Onafhankelijke Ziekenfondsen ligt de uitdaging daarom niet enkel in sensibilisering rond de gevaren van tabak, maar ook, en vooral, in het ondersteunen van mensen die willen stoppen.
Wij moeten rookstop eenvoudiger, zichtbaarder en toegankelijker maken, met een aanpak gericht op mensen in een kwetsbare situatie.
De Onafhankelijke Ziekenfondsen pleiten voor een meer proactieve aanpak die beter verankerd is in de eerstelijnszorg. Dat betekent onder meer:
Daarnaast wijzen de Onafhankelijke Ziekenfondsen erop dat het gebruik van e-sigaretten en andere nicotineproducten bij jongeren toeneemt. Ze roepen op om preventie en sensibilisering te versterken, zodat tabak en nicotine niet genormaliseerd raken.
België wil tegen 2040 een “rookvrije generatie” bereiken. De Onafhankelijke Ziekenfondsen benadrukken dat een ambitieus beleid alleen kan slagen als rookstopbegeleiding echt voor iedereen toegankelijk wordt.
