In 2025 schommelde de bezettingsgraad van de woonzorgcentra in Brussel, afhankelijk van de gemeente, tussen 85 en 90%. Daarmee heeft de sector zich hersteld van de terugval tijdens de COVID-crisis, toen de bezettingsgraad daalde tot 75 à 80%. Dat cijfer zegt echter weinig over het welzijn van de bewoners of over het tekort aan oplossingen voor ouderen die zo lang mogelijk thuis willen blijven wonen.
De begeleiding van ouderen in Brussel is vandaag nog te sterk georganiseerd rond twee assen: thuis wonen of verhuizen naar een woonzorgcentrum. Het zorgaanbod evolueert onvoldoende mee met om de veranderende behoeften van ouderen. Nochtans wil de meerderheid zo lang mogelijk thuis blijven wonen en is de ondersteuning hiervoor vaak ontoereikend.
Er zouden meer alternatieve oplossingen ontwikkeld kunnen worden, zoals groepswoningen of intergenerationele woonvormen, tijdelijke opvang of herstelcentra. Dergelijke initiatieven kunnen een geleidelijke overgang mogelijk maken tussen ziekenhuis, de eigen woning en, indien nodig, het woonzorgcentrum. Sommige van die alternatieven bestaan vandaag al, maar zijn afhankelijk van facultatieve - en dus niet-structurele - subsidies.
Sinds de gezondheidscrisis zijn verschillende hervormingen doorgevoerd om woonzorgcentra te transformeren naar een meer open leefomgeving waarin de autonomie van de bewoners centraal staat. Toch blijft structurele psychosociale begeleiding ontoereikend. Niet door een gebrek aan inzet van het personeel, maar door een tekort aan middelen en personeel. Er bestaan ondersteunende oplossingen, zoals mobiele psychosociale teams die woonzorgcentra bezoeken. Die initiatieven blijven echter versnipperd, zijn weinig bekend en beschikken niet altijd over een duurzaam financieringskader. De uitdaging bestaat erin deze beter bekend te maken, te coördineren en meer te ondersteunen, om hun activiteiten uit te breiden naar alle woonzorgcentra. Ook de Hoge Gezondheidsraad wijst op de noodzaak om meer aandacht te besteden aan de geestelijke gezondheidszorg in woonzorgcentra. Een versterking van die ondersteuning kan bovendien bijdragen tot een daling van het gebruik van antidepressiva, dat in Brussel bijzonder hoog ligt.
Ook thuis spelen lokale hulpnetwerken een belangrijke rol in de strijd tegen sociaal isolement. Hun werking blijft echter kwetsbaar zolang een structureel regelgevend kader ontbreekt.
De Onafhankelijke Ziekenfondsen formuleren vier aanbevelingen om het zorgaanbod voor ouderen verder te versterken:
