De afgelopen dagen suggereerden verschillende persinterventies dat ziekenfondsen aan “belastingontwijking” doen of dat hun rol ter discussie staat. Als Onafhankelijke Ziekenfondsen, met een uitgesproken apolitiek DNA, willen wij het debat ontmijnen en de feiten helder toelichten.
Neen. De term “ontwijken” is misplaatst en suggereert ten onrechte fraude. Ziekenfondsen zijn, net zoals andere non-profitorganisaties, niet onderworpen aan de vennootschapsbelasting. Ziekenfondsen keren geen winst uit aan aandeelhouders en herinvesteren alle middelen in dienstverlening aan hun leden en in de volksgezondheid.
Ziekenfondsen ontstonden eind 19de en begin 20ste eeuw om gezondheidszorg toegankelijk te maken via solidariteit tussen leden. Lange tijd vormden ze de enige betaalbare bescherming tegen gezondheidsrisico’s.
Ze speelden een sleutelrol bij de totstandkoming van de sociale zekerheid en ijverden voor gezondheidszorg voor iedereen. Later kregen ze de opdracht om de rechten en terugbetalingen binnen de verplichte ziekteverzekering te beheren en werden ze erkend als co-beheerders van het zorgsysteem. In die hoedanigheid verdedigen ze de belangen van burgers inzake gezondheid. Binnen dit kader informeren ziekenfondsen hun leden en verdedigen ze hen in talrijke gezondheidscommissies, en waken ze over de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg. In nauwe samenwerking met zorgverleners dragen ze bij aan we werking en verdere ontwikkeling van het systeem.
De wet omschrijft hun missie als de “bevordering van het fysiek, psychisch en sociaal welzijn”. Dat brede mandaat is vandaag relevanter dan ooit, gezien de toenemende complexiteit van gezondheidsuitdagingen. Het laat ziekenfondsen toe geïntegreerde dienstverlening aan te bieden, de prestaties van de verplichte verzekering, financieel aanvullende dekkingen en essentiële preventieve- en persoonsgerichte diensten.
Hoewel ziekenfondsen non-profitverzekeraars zijn, zijn ze wettelijk verplicht financiële reserves aan te leggen om hun lange termijn verplichtingen inzake gezondheidszorg na te komen, met name voor hospitalisatie- en tandzorg. Ze vallen daarbij onder dezelfde Europese prudentiële regels als commerciële privéverzekeraars (Solvency II). Daarnaast gelden bijkomende wettelijke reservevereisten. Net als elke goed beheerde organisatie bouwen ziekenfondsen buffers op om financiële risico’s op te vangen, te investeren in de werking en infrastructuur en nieuwe diensten te ontwikkelen voor hun leden. Die reserves komen uitsluitend de leden ten goede.
Het statuut van mutualistische verzekeraar brengt specifieke beperkingen met zich mee en vloeit voort uit hun sociale opdracht en wettelijke verankering. Dit is geen fiscaal voordeel: eventuele overschotten blijven binnen de organisatie en worden aangewend voor de dienstverlening aan de leden te financieren, de toegang tot zorg voor iedereen te garanderen en het veiligstellen van de continuïteit van hospitalisatieverzekeringen, zonder risico-selectie. Omdat ziekenfondsen geen kapitaal kunnen ophalen op de financiële markten, zijn ze volledig aangewezen op ingehouden voorschotten en ledenbijdragen om hun verplichtingen te dekken.
Daarbij komt dat ziekenfondsen, precies omdat ze niet onder de vennootschapsbelasting vallen, ook geen recht hebben op btw-aftrek of andere fiscale voordelen die commerciële ondernemingen genieten.
Neen. In lijn met hun historische opdracht bieden ziekenfondsen betaalbare aanvullende gezondheidsverzekeringen aan om risico’s te dekken die niet door de verplichte verzekering worden gedekt. Bij gelijke dekking liggen de premies bij een mutualistische verzekering vaak aanzienlijk lager dan bij commerciële verzekeraars.
Waarom zou men dan extra kosten opleggen aan de miljoenen burgers die vandaag voor een mutualistische verzekering kiezen?
De totale administratieve uitgaven van alle ziekenfondsen samen bedragen 1,4 miljard euro, minder dan 3% van het RIZIV-budget. Dat aandeel ligt lager dan in de buurlanden. Naast overheidsmiddelen halen ziekenfondsen ook inkomsten uit ledenbijdragen. Hun beheer staat onder streng en regelmatig toezicht van het Controleorgaan van de Ziekenfondsen.
Een belasting op vennootschapsniveau zou de reserves aantasten. Om die te compenseren zouden hogere bijdragen nodig zijn. Dat komt met andere woorden neer op een indirecte belasting van de burgers zelf, via middelen waarvan zij als leden de begunstigden van zijn via hun ziekenfonds.
Onafhankelijke Ziekenfondsen blijven hun opdracht professioneel vervullen binnen het wettelijk kader. Ze verdedigen de belangen van hun leden en garanderen de continuïteit van het zorgsysteem.
Wij zijn van mening dat de ziekenfondsen een essentiële rol vervullen, net als andere actoren van de niet-commerciële sector, die een volwaardige plaats innemen tussen enerzijds een staat die reguleert en delegeert en anderzijds private actoren die worden aangetrokken door de meest rendabele activiteiten.
