15,4% van de Belgische jongeren tussen de 15 en 24 jaar rookt. Dat is de vaststelling die de gezondheidsenquête van Sciensano vorig jaar publiceerde. Volgens diezelfde enquête rookte de gemiddelde Belg zijn eerste sigaret rond zijn 16de levensjaar. Dit is vroeg, veel te vroeg. In de adolescentie zijn de hersenen nog in volle ontwikkeling en daardoor ook kwetsbaarder voor verslavingen. En dat roken verslavend is, dat weet iedereen maar al te goed.

De kwetsbaarheid van jongeren voor de verslavende werking van tabak is één van de redenen waarom de tabaksindustrie zijn ogen al jaar en dag op deze jonge doelgroep richt. Hun strategie? Het vervangen van de miljoenen mensen die jaarlijks wereldwijd sterven ten gevolge van tabak-gerelateerde ziekten door nieuwe, jonge consumenten. Meer en meer overheden leggen de mogelijke kanalen voor traditionele reclame aan banden. Ook in België zijn er recent enkele wetsvoorstellen goedgekeurd die het aanprijzen van tabaks- en rookproducten sterk indijken. Zo zijn de neutrale pakketjes vanaf begin dit jaar verplicht en komt er vanaf volgend jaar een algemeen reclameverbod. We kunnen dit alleen maar toejuichen, maar tegelijkertijd moeten wij ook vaststellen dat de tabaksindustrie zich snel aanpast en heroriënteert. Dit in tegenstelling tot de wetgever die eerder traag en reactief is.

Jeugd beter beschermen

De Werelddag zonder Tabak focust zich vandaag dan ook op de bescherming van onze jeugd tegen de manipulatie van de tabaksindustrie. Verschillende journalistieke onderzoeken legden reeds de moderne tactieken van de Big Tobacco bloot. Influencers en populaire persoonlijkheden onder de jeugd worden benaderd om subtiel reclame te maken voor hun producten op sociale media. Daarnaast is product placement in populaire films en televisieseries nog steeds een oud zeer. Pogingen om hier aanpassingen aan te doen, eindigen vaak in eindeloze discussies omtrent de artistieke vrijheid ten opzicht van algemene verantwoordelijkheid.

Ontwikkelen van anti-tabaksregelgeving voor het web

Het is daarom aan onze bevoegde overheden om een tegengewicht te bieden. Nu dat er op korte termijn grote stappen voorwaarts zijn gezet in het reglementeren van tabaksreclame moeten we direct verdergaan op dit elan. Er moet nu een shift komen van het aanpakken van traditionele reclamekanalen naar de nieuwe digitale ruimte waar de beïnvloeding van jongeren zich sterk manifesteert. Deze setting moet prioritaire aandacht krijgen om het gewonnen terrein niet elders te verliezen. Daarnaast, maar ook in combinatie met de digitale wereld, moet ook ons onderwijs, de verschillende jeugdverenigingen, het uitgaansleven, enzovoort mee op de kar springen. Daarom een oproep aan het beleid om hierop in te zetten én aan influencers om hun voorbeeldrol voor de jeugd serieus te nemen en niet in te gaan op het aanbod van de industrie, maar juist mee te werken aan een tegenoffensief om zo de strijd tegen roken en tabaksconsumptie te winnen.

Maarten Peeters,
Expert Regionale Materies – Vlaanderen bij de Onafhankelijke Ziekenfondsen