24/10/2022
Met veel belangstelling en enthousiasme hebben de Onafhankelijke Ziekenfondsen deelgenomen aan het Pesticide-CheckUp project, georganiseerd door GFGF (Good Food Good Farming) en HEAL (Health & Environment Alliance). Dit project wil het verband tussen milieu en gezondheid concreet aantonen. Door haarstalen van Europese burgers te nemen en deze te analyseren, kan de aan- of afwezigheid van pesticiden in het haar worden vastgesteld. Meer dan 300 mensen uit 15 verschillende Europese landen namen deel aan de actie. Xavier Brenez, directeur-generaal van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, nam dan ook graag deel aan het experiment. Zijn medewerking is vanzelfsprekend, aangezien de Onafhankelijke Ziekenfondsen al vele jaren het duidelijke verband tussen milieu en gezondheid benadrukken. 

Het resultaat in 5 markante feiten

  • Er zijn pesticiden gevonden in de haren van 1 persoon op 3. Deze pesticiden worden vaak gebruikt en zijn mogelijks schadelijk voor de gezondheid.
  • De fungicide tebuconazool is teruggevonden in meer dan 7 % van de stalen. Van deze stof wordt vermoed dat ze giftig is voor de voortplanting, dat ze bijdraagt tot de ontwikkeling van leverkanker, en ook de goede werking van het hormoonsysteem kan verstoren.
  • Landbouwers en werknemers in de landbouwsector blijken het meest blootgesteld aan pesticiden. De aanwezigheid van pesticiden wordt vaker teruggevonden in hun haar (meer dan 43 %). 
  • De geteste pesticiden zijn vaker aanwezig in het haar van mensen die op het platteland wonen (bijna 40 %), gevolgd door degenen die in een dorp wonen (bijna 26 %) en tot slot degenen die in de stad wonen (bijna 22 %).
  • De hoeveelheid pesticiden die werd aangetroffen in de stalen van deelnemers die aangaven hoofdzakelijk biologisch voedsel te eten was tot 23 keer lager dan die van mensen die aangaven slechts soms of helemaal geen biologisch voedsel te eten.

Dit experiment toont aan dat uiteindelijk, ongeacht ons beroep, onze sociale achtergrond, onze woonplaats of onze eetgewoonten, sporen van pesticiden die schadelijk zijn voor de gezondheid in ons haar kunnen worden aangetroffen. 

Het is ook belangrijk om te benadrukken dat ongeveer de helft van alle levensmiddelen die worden verkocht op de Europese markt, besmet is met sporen van ten minste één pesticide (45,6 % in 2020). Sommige levensmiddelen kunnen echter veel hogere percentages sporen van pesticiden bevatten, zoals kersen (80 %) en sla (73 %). 


Xavier brenez diretceur général mutualités libresXavier Brenez, directeur-generaal van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, deelt zijn mening over de resultaten van de campagne: “Ik was echt verrast en onder de indruk van de resultaten van de campagne Pesticide-CheckUp. Er zijn pesticiden gevonden in de haren van bijna één persoon op drie! Dit zou een sterk signaal moeten zijn aan de beleidsmakers om de nodige maatregelen te nemen om het gebruik van en de blootstelling aan pesticiden die schadelijk zijn voor de gezondheid te verminderen. Ik weet zeker dat ze ook de gezondheid van hun kinderen of kleinkinderen willen beschermen.
Het verminderen van de impact van vervuiling op onze gezondheid is al jaren een prioriteit voor de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Wij hebben reeds gewerkt rond hormoonverstoorders en luchtverontreiniging. Ik hoefde dus niet lang na te denken voor ik besloot mee te doen aan deze pesticidecampagne.
België heeft zich aangesloten bij de oproep van andere Europese lidstaten aan de EU om de REACH-verordening te herzien, om het niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu te verhogen en de overgang naar veiligere alternatieven te vergemakkelijken, zoals uiteengezet in de ‘Chemicals Strategy for Sustainability’. Ik hoop dat Europa rekening houdt met dit duidelijke signaal. Op nationaal niveau is het gebruik van glyfosaat door burgers sinds 2018 verboden, maar het mag nog wel in de landbouwsector worden gebruikt. Dit lijkt me niet erg samenhangend.”


Daarom is het dringend en noodzakelijk maatregelen te nemen om enerzijds de blootstelling van de Europese burgers aan pesticiden aanzienlijk te verminderen en anderzijds te zorgen voor een goede voorlichting van de bevolking.

Op de HEAL-blog is meer informatie terug te vinden over dit onderwerp.