Context

Geestelijke gezondheid is een van de grote bezorgdheden van de bevolking. En terecht, dat bewijzen de cijfers rond het mentale welzijn van jongeren. In 2016 namen 3.125 van de 11- tot 15-jarigen antidepressiva (+ 8,6% in vergelijking met 2015). Bij de 16- tot 20-jarigen bedraagt dit aantal zelfs 14.480 (+ 2%) volgens de cijfers van het RIZIV.

Uit een enquête van de Onafhankelijke Ziekenfondsen uit 2017 blijkt dat jongeren zich het meest zorgen maken over psychisch lijden. De 18- tot 24-jarigen (41%) vinden, meer dan de rest van de bevolking (31%), dat ons gezondheidssysteem zich eerst en vooral moet richten op de aanpak  van psychologische aandoeningen. En hoe dan? Om psychologische problemen te verminderen of te voorkomen, vraagt de helft van de jongeren (49%) om een betere terugbetaling van de begeleiding bij een psycholoog.

In de helft van de gevallen beginnen mentale stoornissen al rond de leeftijd van 14 jaar. Het gaat o.a. om ernstige psychiatrische ziekten als depressie of angststoornissen. Preventie en vroege behandelingen zouden dus in de eerste plaats op jongeren gericht moeten zijn.

Vaak voorkomende mentale problemen bij jongeren, zoals depressie, blijven vaak onbehandeld en hebben zware gevolgen voor hun gezondheid en schoolresultaten. Ze kunnen zelfs tot zelfdoding leiden. Met gemiddeld 3 zelfdodingen per dag staat ons land in de Europese top 3.

Op de interministeriële conferentie Volksgezondheid is een plan 2015-2020 voor de geestelijke gezondheid van kinderen en jongeren opgesteld. Dat bevat zowel strategische als heel concrete acties. De 4 strategische doelstellingen zijn: leadership versterken, aanbod aan verzorging en hulp aan personen versterken met het oog op een globale, geïntegreerde en aan kinderen aangepaste zorg, preventiestrategieën invoeren, de mentale gezondheid promoten en meer informatie verspreiden over zorg, registratie, communicatie en onderzoek over dit thema. Dit plan zal geïmplementeerd worden via netwerken. Alle zorgvormen moeten de violen stemmen, zodat ze elkaar aanvullen en opvolgen.

Wat stellen de Onafhankelijke Ziekenfondsen voor?

  • Het zelfdodingspercentage verminderen tot ongeveer het Europese gemiddelde (2025).
  • Ervoor zorgen dat 80% van de scholen over een kwalitatief preventieplan rond geestelijke gezondheid beschikt (2025).

 

    Welke acties zijn prioritair?
    • Scholen aanmoedigen om maatregelen te nemen rond de mentale weerbaarheid van jongeren, bv. lesuren gebruiken om jongeren te leren hun zelfbeeld te versterken en om te gaan met mislukkingen. 
    • Diensten voor geestelijke gezondheid toegankelijk maken op school als ondersteuning voor depressieve periodes en om het risico op zelfdoding tegen te gaan.
    • Psychotherapie toegankelijker maken en de terugbetaling mogelijk maken voor deze specifieke doelgroep.
    • Huisartsen en pediaters sensibiliseren, zodat ze vertrouwd raken met kinderen en jongeren die lijden aan depressie en andere psychologische problemen.
    • Gezondheids- en preventiecentra voor jongeren oprichten, zoals de ‘Maisons des Adolescents’ (MDA) in Frankrijk. Deze instellingen geven jongeren toegang tot specifieke zorg en bieden essentiële diensten aan: multidisciplinaire raadplegingen, een mobiel team dat jongeren in het ziekenhuis of thuis opzoekt, netwerkvergaderingen en steungroepen voor ouders, …
    • Campagnes lanceren bij kwetsbare doelgroepen, bv. ouders met mentale problemen. 
    • Het sociale vangnet van jongeren versterken als buffer tegen psychologische problemen.
      Ouders en andere gezinsleden, vrienden, huisarts en sociale en psychologische diensten hierbij betrekken.
    • Onlinetools ontwikkelen om het welzijn van jongeren te bevorderen en mentale gezondheidsproblemen bespreekbaar te maken.
    • De ontplooiing en financiering van netwerken voor geestelijke gezondheid voor kinderen en jongeren (GGKJ) voortzetten.

    Lees ook