Het is de gebruikelijke stelregel in crisisperiodes, een stelregel die getuigt van bewustwording en bereidheid om ons na de crisis opnieuw uit te vinden: “We moeten sterker uit de crisis komen.” Het is een hartenkreet die je in alle uithoeken van onze maatschappij hoort weerklinken. Hoewel we ons alleen maar kunnen verheugen over deze collectieve zoektocht naar een nieuwe wereld - waarvan we allemaal hopen dat die beter zal zijn - is de weg naar de hel nog steeds geplaveid met goede bedoelingen. De weg naar een betere wereld is bezaaid met obstakels en is alles behalve gemakkelijk. Je hoeft maar terug te kijken naar eerdere crises, te beginnen met die van 2008, om te zien dat onze natuurlijke aard de neiging heeft om de goede bedoelingen die de heruitvinding van onze samenleving bezielen, proberen te overstemmen. Een crisis kan zeker dienen als katalysator, maar elke verandering vereist energie, pedagogie, methode en een groot vermogen om iedereen te mobiliseren rond een gemeenschappelijk project.

"Je kan de politici alleen maar met de vinger wijzen: ze blijven hetzelfde toneeltje opvoeren waarin ze zich meer om hun eigen belangen bekommeren dan die van de burgers."

En hier wordt ons enthousiasme meteen op de proef gesteld. Niemand twijfelt eraan dat onze maatschappij bruist van de energie. Maar die energie moet wel juist worden ingezet. Op pedagogisch vlak hebben we zeker nog veel werk voor de boeg om ervoor te zorgen dat iedereen goed begrijpt wat er op het spel staat en welke beslissingen genomen zijn. Je kan de politici alleen maar met de vinger wijzen: ze blijven hetzelfde toneeltje opvoeren waarin ze zich meer om hun eigen belangen bekommeren dan die van de burgers. Ook kunnen we ons vragen stellen bij de rol van de pers, die soms liever de polemiek lijkt op te zoeken dan objectieve en kwaliteitsvolle informatie te geven. De methode blijft een zootje op zich, in een context waarin emotie en populisme de plaats innemen van de rede in het overheidsbeleid. En dan is er nog de vraag hoe we iedereen samen kunnen mobiliseren... 

"Het is belangrijk om te investeren in lokale geneeskunde, aan het bed van de patiënt, met zorgpersoneel dat erkend en gewaardeerd wordt."

Bij nader inzien, zou de ‘nieuwe wereld’ niet meer geïnspireerd moeten zijn op de ‘oude wereld’? Terugkeren naar het stenen tijdperk of grootmoeders middeltjes is natuurlijk nergens voor nodig. Maar teruggaan naar de basis of de vooruitgang in vraag stellen is wel nuttig. Een vooruitgang die ruimschoots verheerlijkt is door wetenschappelijke evoluties en technologische innovatie. De crisis leert ons net hoe belangrijk het is om te investeren in buurtgeneeskunde, aan het bed van de patiënt, met zorgpersoneel dat erkend en gewaardeerd wordt. Ze toont ook glashelder aan dat we problemen moeten aanpakken vóór ze opduiken en dus onder andere massaal moeten investeren in de preventie van (al dan niet overdraagbare) ziektes in plaats van de schade te beperken wanneer ze zich voordoet. Tot slot toont deze periode aan dat we absoluut behoefte hebben aan een sociale band die geen enkele technologie kan vervangen. Misschien ligt daar wel de eerste aanzet voor een mobiliserend gemeenschappelijk project?

Xavier Brenez