Context

In België worden personen die regelmatig bijstand verlenen aan een dierbare die zich niet meer alleen kan behelpen, sinds 2014 erkend als mantelzorgers volgens criteria, bepaald door een federale wet. Op dit moment is er geen financiële of fiscale compensatie voorzien.

De gegevens over het aantal mantelzorgers in België zijn ontoereikend en niet erg nauwkeurig. Uit de gezondheidsenquête 2013 blijkt dat 9% van de bevolking hulp of zorg verleent aan een dierbare. Andere recentere studies hebben zelfs hogere cijfers aan het licht gebracht. In Wallonië en Brussel zou 22% mantelzorger zijn. In Vlaanderen loopt de schatting op tot 35%.

Wat het typische profiel van de mantelzorgers betreft: het gaat meestal om niet-samenwonenden (61%) en de meesten zijn vrouwen. De meeste niet-samenwonende mantelzorgers zijn professioneel actief (60%), terwijl slechts 18% van de samenwonende mantelzorgers nog steeds actief is. Drie van de vier mantelzorgers maken gebruik van een gezins- of huishoudhulp. Mantelzorgers doen nauwelijks een beroep op zogenaamde "respijt"-diensten (dagopvang, dagverzorgingscentra of tijdelijk verblijf in rusthuizen).

Als eerstelijnsverzorgers staan zij meer bloot aan de risico's van uitputting, isolement en eenzaamheid in relatie tot hun familiale, sociale en professionele omgeving. De meerderheid van hen is van mening dat hun levenskwaliteit wordt beïnvloed.

De behoeften van mantelzorgers zijn van drieërlei aard: informatie over de gezondheidstoestand van de geholpen persoon en praktische vragen over hulpmiddelen en diensten of financiële compensatie; het gebruik van professionele en respijtdiensten (deze behoefte neemt toe naarmate de afhankelijkheid van de geholpen persoon stijgt) en erkenning in termen van financiële compensatie.

Wat stellen de Onafhankelijke Ziekenfondsen voor?

  • In 2024 aan minstens 80 % van de mantelzorgers dat statuut en de bijbehorende rechten toekennen.
  • Ontwikkeling van een nationaal strategisch plan 2020-2025 met het oog op de ondersteuning en begeleiding van mantelzorgers, en dat plan vertalen in concrete maatregelen die lokaal moeten worden uitgevoerd en gebaseerd zijn op de 3 grote krijtlijnen/3 belangrijkste behoeften. 

 

Welke acties zijn prioritair?
  • Het aantal mantelzorgers op nationaal en regionaal niveau identificeren door de gegevens van de Gezondheidsenquête 2013 bij te werken. 
  • De erkenning van de mantelzorger vergemakkelijken door de administratieve procedures met het ziekenfonds te stroomlijnen.
  • In het kader van de erkenning, voorzien in fiscale en financiële compensaties zoals: assimilatie van periodes van loopbaanonderbreking, rechtstreekse vergoeding voor mantelzorgers of vergoeding via door de gewesten opgezette stelsels van ziektekosten- en sociale verzekeringen, specifieke vakanties, belastingverlaging en/of verlaging van de onroerende voorheffing voor samenwonende mantelzorgers.
  • Informeren, trainen en adviseren van mantelzorgers door het organiseren en structureren van informatie en ondersteuning op regionaal en lokaal niveau en door identificatie via één nummer.
  • Inventarisatie van ondersteunende diensten en respijtaanbod: beoordelen, financieel toegankelijk maken én een aanbod uitwerken voor zones met een onderbezetting.
  • Stimuleren van de samenwerking tussen formele en informele zorg door een versterking van de nauwe samenwerking tussen de mantelzorgers en alle professionals die met het zorgbehoevende familielid werken.

Sources 

Vragen over onze voorstellen? Stuur ons een mailtje!

 

Lees ook