Uitdagingen

In slechts enkele decennia heeft ons maatschappijmodel het milieu op zijn kop gezet, met gevolgen voor het klimaat, de luchtkwaliteit, de bossen, de zeeën en de rivieren. Fijn stof, pesticiden, hormoonverstoorders... Bepaalde studies bevestigen dat de omgevingsfactoren aan de oorsprong liggen van 5 à 10 % van de kankers. Wat luchtvervuiling betreft, schatten we dat Belgen gemiddeld 9 maanden minder lang leven door hun blootstelling aan fijn stof. Bovendien wordt elk kind dat in onze regio's geboren wordt, gemiddeld aan meer dan 100 hormoonverstorende stoffen blootgesteld.

Hoe pakken we het probleem van de hormoonverstoorders aan?

Ze zitten een beetje overal: in verzorgingsproducten, plastic, onderhoudsproducten, vloerbekleding, conserven, kassatickets, verpakkingen, pesticiden, textiel... Van de 84.000 chemische producten die beschikbaar zijn op de markt, werd slechts 1 % getest om de aanwezigheid en gevolgen van de hormoonverstoorders na te gaan. De impact die ze hebben op onze gezondheid is immens. De geïnventariseerde gevolgen zijn onder andere een daling van de vruchtbaarheid en een hoger risico op bepaalde ziektes zoals kanker en diabetes. Blijkt ook dat de langdurige blootstelling aan deze producten of de blootstelling tijdens bepaalde levensfases, zoals de ontwikkeling van de foetus, de kindertijd of de puberteit, schadelijker is.

2020 blijkt een sleutelmoment om dit probleem van hormoonverstoorders aan te pakken. Met de Green Deal wil Europa de klimaatsverandering en milieuvervuiling aanpakken en dus ook het probleem van de gevaarlijke chemische producten. De FOD Volksgezondheid werkt momenteel aan de uitwerking van een nationaal actieplan over hormoonverstoorders.

Welke maatregels in strijd tegen luchtvervuiling?

Elk jaar sterven 400.000 mensen in Europa vroegtijdig ten gevolge van luchtverontreiniging. In België zou de blootstelling aan fijn stof de gemiddelde oorzaak zijn voor 9 levensmaanden minder. In België is Brussel de minst gezonde plaats om te leven, te wonen en te werken: de luchtvervuiling is er 80 % hoger dan de WGO-norm. Volgens de WGO zorgt luchtvervuiling bij volwassenen voor een groot aantal vroegtijdige overlijdens door cardiopathie (24 %), chronische obstructieve bronchopneumomathie (43 %) en longkanker (29 %).

Volgens Xavier Brenez, de directeur-generaal van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, is de luchtkwaliteit een prioriteit voor een stad als Brussel: “Brussel moet blijven werken aan een milieuvriendelijk beleid. Een betere luchtkwaliteit is cruciaal voor onze gezondheid en levenskwaliteit in de stad. Meer fietspaden en meer groene ruimtes in de stad zullen de inwoners motiveren om meer te sporten”.

Welke gezondheidsdoelstellingen?
  • Een nationaal actieplan uitwerken en invoeren op basis waarvan de federale en regionale regeringen het gebruik van en de blootstelling aan hormoonverstoorders tegen 2024 zullen verminderen.
  • Tegen 2040 de vroegtijdige sterfte door de luchtkwaliteit verminderen met 50 %.
Wat stellen de Onafhankelijke Ziekenfondsen voor?

Hormoonverstoorders

  • De bevolking sensibiliseren over de risico’s die een dagelijkse langdurige blootstelling aan hormoonverstoorders met zich meebrengt aan de hand van duidelijke en begrijpbare berichten.
  • Een duidelijk juridisch kader opstellen dat zich concentreert op de bescherming van de volksgezondheid, zelfs als de wetenschappelijke bewijzen nog niet beschikbaar zijn.
  • Innovatie op vlak van ecologie en onderzoek naar veiligere alternatieven ondersteunen. Momenteel wordt slechts 1 % van de chemische substanties getest op toxische gevolgen.
  • België een pioniersrol laten spelen in Europa, meer bepaald door samen te werken met lidstaten als Frankrijk, Zweden en Denemarken die al actief de strijd aangaan met hormoonverstoorders.

Luchtvervuiling

  • De norm voor fijn stof doen dalen naar 10 microgram per vierkante meter en per jaar om afgestemd te zijn op de aanbevelingen van de WGO. Vandaag bedraagt de grenswaarde die in de EU geldig is, 25 microgram.
  • Steden en gemeenten ondersteunen en helpen om initiatieven te nemen om ‘Healthy cities’ te worden (bijvoorbeeld Kopenhagen en Stockholm): autoloze wijken, meer plaats voor voetgangers en fietsers, groene publieke ruimte en efficiënt openbaar vervoer.

Lees ook