Uitdagingen

Gezondheidswijsheid wordt gedefinieerd als “het vermogen van een individu om basisgezondheidsinformatie en de mogelijke behandelingen te vinden, te begrijpen en te gebruiken, en om geïnformeerde beslissingen te nemen over zijn eigen gezondheid”.

Gezondheidswijsheid is van essentieel belang bij de ziektepreventie en gezondheidspromotie. Er is duidelijk een positieve impact op de levensstijl, het juiste gebruik van medicatie of het begrip van zijn eigen gezondheidstoestand. Bij de bevordering van de gezondheidswijsheid zijn heel wat partijen betrokken: zorgverleners, overheden, ziekenfondsen, leerkrachten, de media, enz. Elke betrokken partij moet actief deelnemen aan initiatieven om de kennis over gezondheid te vergroten of om de taal in de communicaties naar de burger te vereenvoudigen.

In België heeft 66,6 % van de personen van 15 jaar en ouder een voldoende hoog niveau van gezondheidswijsheid, 27,8 % heeft een beperkt niveau en bij 5,6 % is het niveau onvoldoende. Dus, in ons land, in het algemeen, heeft 1 persoon op 3 niet voldoende capaciteit om gezondheidsbeslissingen te nemen. Dat blijkt uit de Volksgezondheidsenquête van 2018.

Een lage gezondheidswijsheid kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid. Verschillende studies tonen een correlatie aan tussen een lage gezondheidswijsheid en een verhoogd risico op een slechtere algemene gezondheid, ziekte en vroegtijdige sterfte. Een lage gezondheidswijsheid gaat gepaard met een verhoogd risico op gedrag dat de gezondheid schaadt, minder gebruik van preventiediensten en minder therapietrouw. Het kan ook gevolgen hebben voor de gezondheidskosten (meer ziekenhuisopname en heropname, enz.). Maatregelen op het gebied van gezondheidseducatie zijn ook essentieel om de ongelijkheden op gezondheidsgebied aan te pakken. Daarom moeten er gerichte initiatieven worden ontwikkeld voor de meest kwetsbare groepen: ouderen, zwangere vrouwen in psychosociale nood, alleenstaande moeders, enz.

Gezondheidswijsheid: een heikel punt, zeker in tijden van pandemie

Welke gezondheidsdoelstellingen?

Tegen 2030 een gezondheidswijsheidsniveau van 70 % behalen voor de Belgische bevolking.

Kwetsbare zwangere vrouwen: ervoor zorgen dat zo veel mogelijk vrouwen opgevolgd worden vóór de 3e maand.

Wat stellen de Onafhankelijke Ziekenfondsen voor?
  • Prioritaire acties identificeren voor bepaalde thema's en doelgroepen, op basis van de resultaten van studies (bv. die van de volksgezondheidsenquête) die de gezondheidswijsheid zullen meten. 
  • Een label invoeren voor ‘health literate’ organisaties die voldoen aan een aantal vastgelegde kwaliteiten, bedoeld voor zorgverleners, ziekenfondsen, overheden en verenigingen.
  • De leesbaarheid en interpreteerbaarheid verhogen van de gegevens die patiënten kunnen raadplegen in hun eigen elektronisch medisch dossier.
  • Educatieve tools en tools voor hulp bij de beslissing aanreiken die aangepast zijn aan hun patiënten.
  • De vorming van zorgverleners in pedagogische en communicatieve vaardigheden stimuleren middels basiscursussen en bijscholingen.
  • Kwetsbare zwangere vrouwen identificeren en begeleiden in Brussel (zoals in het project ‘Born in Brussels’) en in de andere regio's.
  • Culturele bemiddelaars en ervaringsdeskundigen integreren in de eerstelijnszorg.
  • ‘Gezondheid’ opnemen als een apart vak op school, om daar al een basis van gezondheidswijsheid te verwerven.

Lees ook