Uitdagingen

Sinds enkele jaren neemt het aantal arbeidsongeschiktheden voortdurend toe. Het aantal vergoede loontrekkenden in primaire arbeidsongeschiktheid (minder dan 1 jaar) is gestegen van 398.000 in 2009 naar 436.359 in 2018. In diezelfde periode is het aantal invaliden (meer dan 1 jaar arbeidsongeschikt) met meer dan 60 % toegenomen, van 245.000 tot 400.000.

De uitgaven in verband met arbeidsongeschiktheid zijn letterlijk ontploft, want liepen op tot 1.944 miljard euro voor de primaire arbeidsongeschiktheid en tot 6.208 miljard voor de invaliditeit in 2019.  

In die context zijn er de laatste jaren heel wat initiatieven ondernomen om deze trend te keren: invoering van trajecten voor professionele re-integratie, samenwerking tussen adviserend artsen en de arbeidsgeneeskunde, categorisering van de arbeidsongeschiktheden om de juiste oriëntatie te verzekeren, responsabilisering van de behandelend artsen over de duur van de arbeidsongeschiktheid, ... Het is belangrijk om de balans op te maken van deze initiatieven en gepaste aanpassingen te doen om te zorgen dat ze zo efficiënt mogelijk zijn.

De complexiteit en de ernst van de uitdagingen qua arbeidsongeschiktheid vereisen een globaal en samenhangend plan waarbij alle belanghebbende partijen betrokken worden: werkgevers, behandelend artsen, ziekenfondsen, adviserend artsen en arbeidsgeneeskunde.

Een plan over de arbeidsongeschiktheid zou op de volgende principes moeten berusten:

  • evaluatie en valorisatie van de overblijvende capaciteiten van de arbeidsongeschikten
  • toespitsing van de begeleiding op de personen voor wie een re-integratieplan gunstig zou kunnen zijn
  • garantie op een vervangingsinkomen dat boven de armoedegrens ligt
  • meer responsabilisering van werkgevers inzake welzijn op het werk en professionele re-integratie
  • uitwisseling van gestructureerde gegevens tussen behandelend arts, adviserend arts en arbeidsgeneeskunde om de samenwerking te bevorderen en het administratieve werk te verminderen.
Welke gezondheidsdoelstellingen?

Het invaliditeitspercentage verminderen met 20 % (2025).

Wat stellen de Onafhankelijke Ziekenfondsen voor?
  • De begrippen ‘arbeidsongeschiktheid’ en ‘invaliditeit’ herzien:
    • Het begrip ‘1 jaar’ om arbeidsongeschiktheid en invaliditeit van elkaar te onderscheiden, vervangen door het begrip ‘overblijvende capaciteiten die professionele re-integratie mogelijk maken’. De overgang naar de invaliditeit zal dan afhangen van medische criteria en zal dan enkel plaatsvinden als de persoon geen overblijvende capaciteiten meer heeft. Zolang er nog capaciteiten zijn, krijgt de persoon begeleiding in een re-integratietraject.
    • Aan de pathologieën indicatieve duurtijden van de arbeidsongeschiktheid toekennen, en de controles concentreren op overschrijding van die duurtijden voor pathologieën waarbij weinig variatie qua duur mogelijk is.
  • De werkgevers responsabiliseren over de arbeidsongeschiktheidspercentages en de ontwikkeling van re-integratiemogelijkheden.

Meerdere acties kunnen werkgevers stimuleren een actief beleid te voeren rond welzijn op het werk en re-integratie:

  • Een deel van de uitkeringen, bovenop het gewaarborgd loon, ten laste brengen van de werkgevers als het arbeidsongeschiktheidspercentage boven het gemiddelde in de sector ligt.
  • Financiële incentives invoeren om werkgevers te stimuleren maatregelen te treffen die de werkhervatting vergemakkelijken.
  • De preventieve acties tegen burn-out en bot- en spierziektes intensifiëren in de bedrijven, en de indicatoren daarvan opvolgen in elke sector.
  • Bepaalde bronnen van sociale ongelijkheid aanpakken
    • De vervangingsinkomens optrekken tot op boven de armoedegrens.
    • De periode van gewaarborgd loon voor arbeiders gelijkstellen met die van bedienden, in het kader van de harmonisering van de statuten.
    • Een periode van gewaarborgd loon invoeren voor werknemers met een fluctuerende ziekte.
  • De toekenning van de rechten en de berekening van de uitkeringen vereenvoudigen
    • Het proces voor de opening van het recht op uitkeringen vereenvoudigen en automatiseren door de elektronische verzending van medische informatie op te leggen.
    • De vermelding van de gecodeerde diagnose op de elektronische arbeidsongeschiktheidsattesten verplicht maken zodat de arbeidsongeschiktheidsdossiers sneller geanalyseerd kunnen worden. Op basis van de pathologieën bepalen welke personen juist opgeroepen moeten worden, en de richting van de professionele re-integratie definiëren.
    • De regels voor de berekening van de uitkeringen vereenvoudigen om ze begrijpbaarder te maken voor de sociaal verzekerden.
    • De gegevensuitwisseling tussen behandelend artsen en adviserend artsen vergemakkelijken door elektronische medische dossiers gekruist te delen.
  • Een beroepsprocedure invoeren bij de Hoge commissie van de Geneeskundige Raad voor Invaliditeit, om te vermijden dat er té vaak gebruik gemaakt wordt van het opschortend beroep via de arbeidsrechtbank.

Lees ook